Formation, Sayniska
Marxaladaha ugu muhiimsan ee dhaqaalaha horumarka, mawduucyada iyo hababka. dhaqaalaha Modern
nolosha bulshada waa mid aad u kala duwan. Si aad u barato dhexgalaan kala duwan ee Dadka jiritaankeeda ayaa abuuray kala duwan oo nidaamo sayniska. Mid ka mid ah iyaga ka mid ah waa aragti dhaqaale. Daraasadda ku saabsan sayniska this dhab ahaan u baahan doontaa in lagu bilaabo taariikhda ay asal ahaan iyo horumarinta. Tani waxay u ogolaaneysaa faham wanaagsan ee anshaxa adag.
Determination of dhaqaalaha
Waxaa jira tafsiiro kala duwan oo this anshaxa wajiyo badan iyo capacious, kuwaasoo mid walba uu sax yahay. Dhinaca mid, dhaqaalaha - hawshan dhaqaale. On kale - ama qoyska qaranka. Wada hadalka u tegi kartaa oo ku saabsan dhaqaalaha ganacsiga, warshadaha, ama dalka oo dhan. Laakiin in sida laga yaabaa, aragti tani waa aasaaska bulshada wax.
Waa xaalad ah habka nolosha-taageero, xalinta dhibaatada ma aha oo kaliya ee wax soo saarka, laakiin sidoo kale qaybinta dheeraad ah iyo isticmaalka noocyo kala duwan oo alaab. Waxaan si ammaan ah u oran karaa in dhaqaalaha ayaa u soo muuqday nin. Maanta, waxa ay sii waddaa in ay ka jiraan faa'iido u ah dadka oo dhan.
dhaqaalaha
Dhacdo wax kasta oo ka mid ah edbiyo isku day hore oo dadka si ay u xalliyaan arrimaha qaarkood ee la xiriira bixinta noloshooda. Dhaqaalaha iyo sayniska dhaqaale sidoo kale u muuqday sabab this. Waxaa la sheegay in bilowga aqoonta dadka anshaxa yeelan lahayd xataa in bulshada heer hoose ah, marka qayb ka mid ah qaar ka mid ah kasta ee alaabta bixiyay waa la helay kasta oo ka mid xubnaheeda.
sayniska Dhaqaalaha daraasaad sharciyada ka caawiya dawladda, shirkadda ama qofka si ay u xaliyaan dhibaatooyinka dhaqaalaha. Taasi waa sababta aqoonta anshaxa tani waa muhiim u ah horumarinta bulshada wax.
marxaladaha kala duwan ee formation
Dhaqaalaha iyo sayniska dhaqaalaha sii waday in ay umuuruhu ninkii. Xeerar iyo nidaamyo ayaa anshaxa this ayaa marka hore la diiwaan geliyey dukumentiyo ay soo saartay ee dalalka Bariga Baydka Horeeyey. Waxay ahayd xeerka sharciga Baabuloon, kuwaas oo ku soo laabtay BC 8 qarnigii qaaday. e. amarradayda aadanaha Dhaqaalaha duubay ee Kitaabka Quduuska ah. Waxay ka tirsan tahay BC Millennium 2aad iyo 1-dii.
Waxaa la rumeysan yahay in marxaladaha ugu muhiimsan ee horumarka sayniska dhaqaale weli asal ahaan ay bulshada qadiimiga. ah ee anshaxa this la xidhiidha qadiimiga Rome iyo Greece, shuqullada faylosuufiinta. Marka hore, waxay tixgeliyaa kaliya shuqullada maaraynta qoyska iyo guriga.
Waxaa sidoo kale la rumeysan yahay in marxaladaha ugu weyn ee sayniska dhaqaale sida anshaxa madax banaan dhacay kaliya ee 16-17 qarniyo. Tani waxay ka dhacay inta lagu guda jiro soo bixitaanka nidaamka raasammaaliyade. Waxay ahayd waqti this bilaabay si ay u horumariyaan xidhiidhka gudahood ganacsi oo u dhexeeya qoysaska bilaabay in ay sameeyaan suuqyada caalamiga ah iyo kuwa qaranka. Dawladdu waxay sii kordheysa bilaabay inuu bixiyo nolosha dhaqaale ee bulshada dareenka. All this ahayd sababta faafinta guud ee anshaxa ee wax soo saarka iyo isticmaalka badeecada kala duwan.
Marxaladaha ugu muhiimsan ee horumarka ka mid ah dhaqaalaha iyo soo bixitaanka of siyaasadda dhaqaalaha. cusub koowaad u muuqday in qarnigii 17aad. ka dib markii kitaabkii Antuana De Montchretien - oo ah dhaqaaleyahan ka France. Shaqada, kaas oo la odhan jiray "khuseeya A on Dhaqaalaha Siyaasadda", horumariyo aragti ah baahida loo qabo in dawladdu gacanta adag ee suuqa ee hadda jira. Waxaa mar dambe loo arkaa maareynta qoyska. siyaasadda dhaqaalaha bilaabay si ay u matalaan sayniska ee sharciyada formation of suuqa qaran. In si kale loo dhigo, anshaxa ayaa si weyn u balaariyay baaxadda ay baaritaan. Kuwanu waa marxaladaha ugu muhiimsan ee horumarka sayniska dhaqaale (kooban).
Si aad u taariikhda, aragtida ah ee wax soo saarka iyo qaybinta noocyo kala duwan oo alaab ah ee dal kasta waxaa loo yaqaan siyaabo kala duwan. Tusaale ahaan, in Turkey, iyo Sweden waa "dhaqaalaha qaranka", oo muddo ku dhawaaqa Finnish sida "cilmiga dhaqaalaha." In Russia oo casri ah, magaca anshaxa waa "aragtida dhaqaalaha guud."
maado waxbarasho
Waqtiyada oo dhan, dhaqaaleyahannada ayaa xiiso u ballaaran of dhibaatooyinka haysta bulshada aadanaha. Taasi waa sababta ma jirin fasiraadda uniform of arrimaha ay ugu yeeranayaan anshaxa ah. Inkastoo khubarada qaar ka mid ah waxay aaminsan yihiin in heshiis sayniska wax fayo-qabka dadka, halka qaar kalena ay ku doodeen in aragtida ay go'aamiso ururka ee isticmaalka iyo sarrifka. Waxaa jiray fikrado kale oo badan.
dhaqaalaha Modern ka timaadaa xaqiiqda ah in shayga ay daraasadda waa dhibaato ka mid ah khayraadka kooban ee bulshada iyo xad ah ee baahida aadanaha wax. In maanta ee anshaxa bulshada furfuraya dhibaatada loo helo faa'iidada ugu badan ee kharashka ugu hooseeya galay.
nidaamka culuunta dhaqaalaha waa aragti guud. In anshaxa this waxaa jira saddex qaybood oo waaweyn:
- Hordhaca aragti dhaqaale,
- Microeconomics;
- macroeconomics.
Dhammaan qaybaha cilmiga dhaqaalaha leedahay ahmiyad weyn. Si kastaba ha ahaatee, marka hore kuwa si gaar ah muhiim. Waxa uu qabtaa muuqaalada aasaasiga ah iyo nidaamsan. Taasi waa sababta ay macquul aheyn oo aan barashada horumarinta siinayo macroeconomics labadaba.
Qaybta labaad baarayaa sayniska unugyada dhaqaale yar, la siiyo sharaxaad ku saabsan doorashooyinka shirkadaha iyo shakhsiyaadka ka dhigay. Sida dhaqaale, waxaa jira arrin ku baadhitaan baaxad weyn oo ka mid ah suuqa, taasoo keentay in heerka gobolka iyo bulshada. Qaybaha labaad iyo saddexaad ee dhaqaalaha kala cad lahayn. La siinayo macroeconomics waxay xidhiidh dhow la. Tani ma aha la yaab leh, sababtoo ah dhammaan go'aamada qaaday heerka of hay'adaha dhaqaalaha, waxay leeyihiin saamayn toosa ku formation of suuqa qaran.
U shaqeeya anshaxa dhaqaalaha
Waa maxay doorka sayniska oo ka mid ah wax soo saarka iyo qaybinta bulshada faa'iidooyinka? Shaqada ugu weyn ee dhaqaalaha - garashada. Anshaxa sharaxayaa, koobayaa iyo sharxayaa oo dhan habka wax soo saarka iyo isticmaalka.
nidaamka culuunta dhaqaalaha ku salaysan tahay dhaqaalaha, kaas oo ku salaysan habka ugu weyn ee dhammaan jihooyinka ay. Tani waa shaqo labaad ugu weyn ee anshax this. D. Aragtida, qalabka iyo alaabta waxbarasho ee dhaqaalaha ganacsiga iyo warshadaha, gaadiidka, cuntada iyo wixii la mid ah.
sayniska Dhaqaalaha adeegta shaqada la taaban karo. Waxaa loola jeedaa dhammaan tallaabooyinka la jecel yahay oo aan loo baahnayn iyo tallaabooyin in ay yihiin lagama maarmaan u barwaaqada ay bulshada marxalad la siiyo ee ay horumarka.
Waxaa jira cilmiga bulshada iyo dhaqaalaha gaar ah. Shaqadooda ugu weyn waa in la baaro dhinacyada kala duwan ee dhaqanka bulshada qofka. sayniska waxaa ka mid ah cilmiga iyo cilmiga siyaasadda, iyo cilmi nafsiga. arrinta mawduuca of nidaamo kuwaas daboolaa la mawduuca daraasaddan of aragti dhaqaale.
habka
Mawduuca tixgeliyo sayniska kasta, waxaa la bartay iyadoo la kaashanayo qaababka qaarkood. Hababka dhaqaalaha way kala duwan yihiin. Liiska waxaa ka mid ah:
1. macquulka Rasmi ah. Waxa ay u ogolaataa ifafaale dhaqaalaha bartay by ay qaab iyo qaab-dhismeedka.
2. Falanqaynta. Habka Tani waxay ku lug daraasadda of arrimaha ay ugu yeeranayaan qayb kasta si gooni gooni ah.
3. Induction. Habkani raaco ka gaar ah si guud, iyo dhismaha ku salaysan xaqiiqooyin ururiyay aragtida gaar ah.
4. Deduction. mabda'a aasaasiga ah ee habkan waa in ay dhisaan mala kuwaas oo markaas la barbar xaqiiqooyinka.
5. Isbarbar. Tani waa habka, daaha egyihiin iyo khilaafaadka u dhexeeya geedi socodka iyo ifafaale ah oo kuu ogolaanaya in la ogaado marka la eego cusub ee la bartay.
6. eegtahay The. Habka Tani waxay ku lug kala iibsiga ee guryaha qaarkood in Akhrisatay arrin ku daahsoon.
7. Dialectics. Waa hab in uu isticmaalaa tiro balaadhan oo ah habab waxbarasho kala duwan.
8. sidaynu The sayniska. Waxaa presupposes tuso oo dhan ifafaale ah ee ka howgala dhaqaalaha, marka lagu daro lagu bartay.
9. Habka taariikhiga ah. Habka Tani waxay u ogolaaneysaa in la qiyaaso sifooyinka kaas oo ay leeyihiin nidaam dhaqaale oo kala duwan.
10. Habka macquul ah. Its isticmaalo wuxuu bixiyaa kala guurka ah oo ka fudud si adag dheeraad ah.
hababka jira ee dhaqaalaha waxaa ka mid ah Tusaale dhaqaale iyo xisaabta labadaba. Waxaa sharaxaad fudud oo xaqiiqda. model noocan oo kale ah ka caawin doono in go'aaminta sababta oo ah noocyo ka mid ah ifafaale dhaqaalaha, isbedel ay, nidaamyada, iyo saamaynta uu intay qaadi karaan.
asalka ah ee dhaqaalaha
Habaynta sidaas muhiim u ah bulshada aadanaha, anshaxa ahaa barbar abuuritaanka Maraykanka. The heerka koowaad ee sayniska dhaqaale ahaayeen in talinaysay ee World Baydka Horeeyey. The asal ahaan ka mid ah anshax this ka muuqda shuqullada faylosuufiinta iyo qaar ka mid ah guddoomiyeyaasha gobolka. aqoon yahanno waxay ku doonayeen inay idealize bulshada addoon iyo dhaqaalaha dabiiciga ah, ku tiirsan xeerarka anshaxa, akhlaaqda iyo anshaxa.
Marxaladaha aasaasiga ah bilowga ah ee dhaqaalaha horumarinta ayaa gudubto faylasuufyadii Giriigii hore. In wuxuu qoray, waxay habeeyay fikrad arinku gaarto oo ka mid ah wax soo saarka iyo qaybinta maalka. Sidaas awgeed waxaa ahaa ah ee anshaxa cusub, taas oo uu leeyahay muuqaal sayniska.
Liiska aqoon yahanno caan ah waa Xenophon, Plato iyo Aristotle. Iyo marxaladaha ugu muhiimsan ee dhaqaalaha horumarinta tan iyo bilowgii ilaa wakhtigii la joogo, ma suurtowdo in lagu qeexo oo aan sheegin saynisyahano kuwan. Ka dib oo dhan, Plato ee fikrada ah "dhaqaalaha" la soo bandhigay. Faylasuuf Tani horreeyey waxaa la sameeyey isku day lagu caddayn sax ah kala qeybinta qeybaha shaqada oo loo aqoonsaday sida ganacsiga, farsamada iyo beeraha. Xenophon doorashada for beerashada iyo fikirka dabiiciga ah jiritaanka dadka oo lacag la'aan ah iyo addoommo.
Qayb-qaato horumarinta ee sayniska dhaqaale uu sameeyay iyo Aristotle. shuqulladiisa ka muuqataa dhammaan dhinacyada aqoonta in jirey waqtiga. Sida laga soo xigtay Aristotle, addoonsiga - waxaa aasaas u ah wax dacwad dhanka sharciga ah, iyo niman addoommo ah - qalab live. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu ku dooday in qof ma jiri karo oo ka baxsan gobolka iyo bulshada.
Horumarinta cilmiga dhaqaalaha la sii wadi doonaa in xilligii sameeyo dhaqaalaha dhulgoosadka. Xaaladdan oo kale, aragtida ah ee wax soo saarka iyo qaybinta maalkayga fiqi ahaaneed. In qoraaladii ah faylosuufiinta ee qarniyadii dhexe waxa ay xaq ku Lagaga dhaqaale sayidyada dhulgoosadka wacdina iyo cilmaani ah. Mid ka mid ah aqoonyahaniinta, kuwaas oo ahaa Carab statesman, Faylasuuf iyo taariikhyahan Ibn Khaldun.
Marxaladaha ugu muhiimsan ee dhaqaalaha horumarinta iyo nidaamka dhaqaale aan lagu tilmaami Karin oo aan tixraacayo shuqulladiisa. Ibn Khaldun ku adkeystay on ciribtirka dulun iyo wastefulness, si xun u hadlay oo ku saabsan macaamil ganacsi oo waaweyn usurious oo sheegay in ganacsiga samafalka. Marka la barbardhigo aragtiyaha oo ka mid ah faylosuufiinta dunida qadiimiga ah, Faylasuuf Carabta lacag ka dhigay qaab lacagta qadaadiicda oo dahab iyo lacag ah, galay category ka mid ah arimaha ugu muhiimsan ee nolosha dhaqaale.
In galbeedka Europe, qorayaal ugu weyn ee fikirka dhaqaalaha ee qarniyadii dhexe ahaayeen St. Augustine iyo Foma Akvinsky. The ugu horeysay oo ka mid ah laba faylosuufiinta ku adkeystay on baahida loo qabo shaqada universal, listo fikradda ah sinaanta ee taam jidhka iyo maskaxda. At fekeraya waqti isku mid ah wuxuu ka fikiray dembi weyn si ay u helaan faa'iidada ganacsiga iyo hawlaha usurious.
Sida laga soo xigtay aragtida ah Fomy Akvinskogo, wax kasta oo adduunka ah ma nihin kuwa dadka, wuxuuse la Ilaah. Taasi waa sababta ay ahaadaan guud ee dabiiciga ah. Philosopher cambaareeyay Ribada, lakiin waxa uu sheegay on baahida loo qabo in jiritaanka qaybaha bulshada iyo hantida gaarka loo leeyahay.
samaynta dugsiyada aragtida dhaqaalaha
Waxaa dhamaaday maalmihii madoobaa ee qarniyadii dhexe. Laakiin dhibaatooyinka aasaasiga ah ee sayniska dhaqaale aan weli la xalin. Waxay ka koobnayd in xaqiiqada ah in faylosuufiinta dalalka hore ee dunida iyo qarniyadii dhexe oo aan ka dhigi kara hal caqiido. Aragooduna lahaa dabeecad kala daadsan.
Renaissance waxay ahayd muddo of abuurka ah ee dugsiga ugu horreeya ee aragti dhaqaale. Waxay la odhan jiray mercantilism in "Ganacsiga" macnaheedu ee Latin. Dhaggan aragtida this aqoonsaday maalka ummadda la lacagtii iyo dahabkii, isha of taas oo ka howgala of wareegga. The wakiillo ka socda dugsiga ahayn aragtiyaha. Inta badan oo iyaga ka mid ahaan jireen baayacmushtariyaasha-hageyaasha.
Oo waagaas, marka waxaa la soo helay juquraafi weyn, waxaa la sameeyay mercantilism hore. Dhabta ah jihada this ahayd in bartamihii qarnigii 16aad. Wakiilada ee dugsiga taas arkay oo kaliya hab sharci ah in la kordhiyo Xoolo. Waxay mamnuucay dhoofinta ah dahab iyo lacag, iyo sidoo kale xaddido hawlgallada dejinteeda.
Dhibaatooyinka cilmiga dhaqaalaha tan iyo markii qeybtii labaad ee qarnigii 18aad. Waxaa furfuraya cilmiga Physiocrats ah. Iyadoo ku saleysan dugsiga Faransiis dhaqaaleyahannada waxaa la abuuray.
Physiocrats ku dooday in isha Xoolo quruun kasta waa gudbikaraa oo ka mid ah wax soo saarka wax, aan ah wareegga. Isla mar ahaantaana ay ka hadlaan muhiimada ay leedahay shaqada beeraha oo keliya. Dhaggan aragtida this yihiin bulshada oo dhan u kala qaybiyey saddex darajo:
- beeralayda;
- milkiilayaasha dalka;
- dhammaan muwaadiniinta kale.
Ugu danbeysay oo ka mid ah saddex fasal Physiocrats madhalays loogu yeedhi.
School classical Dhaqaalaha Siyaasadda
Magaca habkani ahaa run, waayo, dabeecadda cilmiyeed ee hababka iyo aragtiyaha. School of Dhaqaalaha Siyaasadda muuqday goor dambe oo qarnigii 17aad., Oo gaarey ugu xumaa ee 18-19 qarniyo. In horumarka habkani la qoondeeyey karaa ilaa afar marxaladood. The ugu horeysay oo ka mid ah waxay ka bilaabatay 17 in qeybtii labaad ee qarnigii 18aad. Tani waxa ay ahayd mudada goorta dhaqaalaha si degdeg ah horumarinta suuqa iyo fikirka dhaqaalaha diiradda on gudbikaraa oo ka mid ah wax soo saarka. The wakiillo ka socda dugsiga, kaas oo ka mid ahaa Uilyam England Petti iyo Pierre France Buagilberg ku dooday in umadii uu taajir noqdo oo keliya ma aha, maxaa yeelay, oo ka mid ah macdanaha qaaliga ah. door muhiim ah inuu u ciyaaro sida guriga iyo dhulka, badeecadaha iyo maraakiibta.
In saddexaad ee ugu danbeysay ee qarnigii 18aad. wajiga labaad ee horumarinta siyaasadda dhaqaalaha classical. In muddo this waxaa la qoray shuqullada Adam Smith - falsafo Scottish oo ah dhaqaaleyahan. Waxa uu kaalin qiimo horumarinta dhaqaalaha, baahinaya anshaxa sidii aragti ah oo isku xidhan, helidda xiriirka ka dhexeeya dhammaan qaybaha ay. Adam Smith ku dooday in kaliya is-dulsaar qaadeysaa qof waxqabadka dhaqaalaha. Sida laga soo xigtay falsafo, dadka oo dhan doonayaan in ay isku uruursadaan Xoolo iyo si ay u hagaajiyaan xaaladooda dhaqaale. Xaaladdan oo kale, oo ay ku qaadeen shaqada qofka ku kordhinaya kaco bulshada. Faylasuuf The rumeysan yahay in shuruucda dhaqaalaha shaqayn doonaan oo kaliya in shuruudaha tartanka xorta ah iyo dhaqdhaqaaqa xorta ah ee caasimada, alaabta iyo lacag.
In qeybtii hore ee qarnigii 19. Wejiga saddexaad ee siyaasadda dhaqaalaha ee dugsiga. Tani waxa ay ahayd muddo markii inta badan wadamada horumariyo dhameystirtay kacaankii warshadaha.
A wakiil cad oo ka mid ah dugsiga this ahaa D. Riccardo. Waxay dhammeeyeen abuurista dhaqaale siyaasadeed oo heer qaran ah. Ricardo waa shaki macquul ah ayaa ah inuu soo bandhigo anshax marxaladda macquulka ah iyo nidaaminta aqoonta dhaqaale ee la heli karo xilligaas. Seynisyahanno diyaariyey aragtida ah inay faa'iido barbardhig, taas oo u adeegi jireen sida caddayn ganacsiga caalamiga wada faaiidaysanayo.
Meelaha muhiimka ah ee sayniska dhaqaalaha ee horumarinta bulshada ayaa lagu cadeeyey marxaladdii afaraad iyo kan ugu dambeeyey ee dugsiga dhaqaalaha siyaasadeed ee heer qaran, oo bilaabay jiritaanka qeybtii labaad ee qarnigii 19aad. Wakiilada ugu caansan ee ka mid ah tartankan waxay ahaayeen John Stuart Mill iyo Karl Marx.
Shaqooyinkooda, saynisyahannadu waxay ku tiirsan yihiin qodobbada dugsiga caadiga ah, laakiin isla markaas waxay abuurtay fikrado cusub. Waxay ku doodeen baahida loo qabo in dawladu ay ka qaybqaato horumarinta dhaqaalaha iyo bulshada ee bulshada, ka hadashay nidaamka bulshada, difaacay oo difaacay danaha fasalka shaqeeya. Sidaa daraadeed, Karl Marx wuxuu abuuray aragtida dhimashada lama huraanka ah ee caasimadda iyo suurtagalnimada in la abuuro bulsho aan laheyn hanti gaar ah, oo aan dambe loo xaqiijin in uu ku dhaqmo.
Dugsiyada casriga ah
Qaar badan oo isbeddel dhaqaale oo cusub ayaa la sameeyay intii ay socdeen qarniyadii 19aad iyo 20aad. Dugsiyadan waxaa loo tixgeliyaa inay yihiin casri. Waqtigaas oo ah sayniska dhaqaalaha ayaa noqdey mid la adeegsanayo, jihada ayaa soo baxday sida hay'ad-dejin. Magaca erayadani micnaheedu waa "qaab-dhaqameed", iyo sidoo kale "caadooyinka" iyo "wax-barashada".
Hay'ad-dhisiddu waxay sii maraysay saddex marxaladood oo horumarineed. Dhamaadka ugu horreeya ee kuwani waxay ku dhacdaa 20-kii illaa qarnigii 20-aad. Marxaladda labaad waxay socotay illaa iyo 1960-kii iyo 1970-yadii. Tani waxay ahayd xilligii tixgelinta dhibaatooyinka dadweynaha, barashada dhaqdhaqaaqa shaqaalaha iyo iskahorimaadka ka dhex jira horumarinta bulshada iyo dhaqaalaha ee caasimada. Marxaladda sadexaad, wakiillada dugsigu waxay daraasad ku sameeyeen saameynta geedi socodka ka dhex socda dhaqaalaha ee nolosha bulshada.
Institutionalism waxay leedahay tilmaamo dhowr ah:
- bulsho iyo sharci;
- nafsiyan;
- Isku xirnaanta iyo tirakoobka.
Ka mid ah isbeddellada dhaqaale ee cusub, marginalism wuxuu u taagan yahay. Wakiiladeeda, ugu horeysay ee taariikhda sayniska, waxay isku dayday inay baaraan dhacdooyinka suuqyada iyadoo la adeegsanayo habab xisaabeed, oo bilaabay aragtida goobta ku taalla xoogagga wax soosaaraya, waxay sharxeen dabeecada dadka iyagoo doonaya inay helaan helidda ugu badan, iyo wixii la mid ah.
Waxaa sidoo kale jira fikrado cusub oo dhaqaale, sida Keynesianism iyo Neo-Keynesianism, cidhibnaanta iyo keynesian-post, neoliberalism iyo monetarism.
Similar articles
Trending Now